Een allergie voor oorbellen is bijna altijd een contactallergie: je immuunsysteem reageert overdreven op een stof in het metaal van de oorbel. De meest voorkomende veroorzaker is nikkel, een goedkoop metaal dat in veel sieraden verwerkt zit. Je oren jeuken, worden rood of gaan zwellen, en soms ontstaan er kleine blaasjes of wondjes rond het gaatje. Gelukkig kun je in de meeste gevallen gewoon oorbellen blijven dragen als je de juiste materialen kiest.

Waarom reageer je op oorbellen?

Bij een allergie voor oorbellen reageert je huid op de stoffen die vrijkomen als metaal in contact komt met je huid. Zweet versnelt dat proces: het lost kleine hoeveelheden metaalionen op, die vervolgens door de huid worden opgenomen. Je immuunsysteem ziet die deeltjes als een indringer en valt ze aan. Bij de eerste keer dat je het metaal draagt, merk je vaak nog niets. De overgevoeligheid bouwt zich op, soms over maanden of jaren. Daarna reageert je lichaam al bij kleine hoeveelheden contact.

Nikkel is de bekendste boosdoener. Het zit in veel goedkope sieraden, maar ook in witgoud en sommige zilveren legering. De Europese regelgeving (de zogenoemde nikkelrichtlijn) stelt al jaren grenzen aan de hoeveelheid nikkel die mag vrijkomen uit sieraden die direct met de huid in contact komen, maar goedkope importartikelen houden zich hier lang niet altijd aan.

Symptomen van een allergie voor oorbellen

De klachten verschijnen meestal op de plek waar de oorbel de huid raakt: het gaatje zelf en de huid er direct omheen. Herken je een of meer van de onderstaande signalen, dan is de kans groot dat je reageert op het materiaal:

• Jeuk of branderig gevoel rond het gaatje
• Roodheid en zwelling
• Kleine blaasjes of natte wondjes
• Korstvorming of schilferende huid
• In ernstigere gevallen: pijnlijk gezwollen oorlelletje

De klachten ontstaan doorgaans binnen enkele uren tot twee dagen na het dragen van de oorbellen. Zodra je ze uitdoet, verdwijnen de symptomen vaak vanzelf binnen een paar dagen. Verdwijnen ze niet, of verergeren ze? Raadpleeg dan een huisarts of dermatoloog. Een arts kan met een plakproef (epicutane test) precies vaststellen op welke stof je reageert.

De materialen die wél veilig zijn

De oplossing zit hem in het kiezen van materialen die geen of nauwelijks allergische reacties uitlokken. Dit zijn de veiligste opties:

• Chirurgisch staal (316L): bevat minimale hoeveelheden nikkel die gebonden zijn en nauwelijks vrijkomen. Wordt standaard gebruikt voor nieuwe piercings.
• Titanium: volledig nikkelvrijt en hypoallergeen. Geldt als de veiligste keuze, ook voor verse gaatjes.
• Niobium: vergelijkbaar met titanium, minder bekend maar goed verdraagzaam.
• 14-karaats of 18-karaats geel goud: bevat minder legering dan lager goud. Let op: witgoud bevat vaak palladium of nikkel en is dus minder geschikt.
• Platina: hypoallergeen, maar duur.
• Kunststof of acryl: nikkelvrijt en goed als tijdelijke oplossing, al slijt de coating soms snel.

Vermijd verzilverde of verguld sieraden als je al weet dat je overgevoelig bent. De dunne toplaag slijt, waarna het onderliggende metaal (vaak een legering met nikkel) alsnog de huid raakt.

Wat kun je doen als je al een reactie hebt?

Verwijder als eerste de oorbellen. Reinig het gaatje voorzichtig met fysiologisch zout of een milde zeep. Krab niet, hoe verleidelijk dat ook is: dat maakt de huid kapot en vergroot de kans op een infectie. Een milde hydrocortisoncreme (vrij verkrijgbaar bij de apotheek) kan de ontsteking en jeuk verminderen. Gebruik die niet langer dan een week achter elkaar zonder advies van een arts.

Als de huid ernstig beschadigd is, het gaatje dichtgroeit of je koorts krijgt, is er mogelijk een infectie in plaats van (of naast) een allergische reactie. Ga dan naar de huisarts.

Voorkomen van een allergie voor oorbellen

Voor mensen die nog geen allergie hebben maar er graag geen last van willen krijgen: kies bij het prikken van een gaatje altijd voor titanium of chirurgisch staal en laat het gaatje volledig genezen voordat je andere oorbellen draagt (minimaal zes tot acht weken voor een oorlel, langer voor kraakbeen). Draag nieuwe oorbellen niet direct een hele dag, maar bouw dat langzaam op. En laat goedkope modeoorbellen altijd links liggen als je gevoelige oren hebt.

Een allergie voor oorbellen hoeft je er niet van te weerhouden sieraden te dragen. Met de juiste materialen, zoals titanium of chirurgisch staal, verdwijnen de klachten bij de meeste mensen volledig. Twijfel je over de oorzaak of worden de klachten erger? Laat dan een plakproef doen bij een dermatoloog, zodat je precies weet waar je op reageert en bewuste keuzes kunt maken.